Blog

Probleemgestuurd en oplossingsgericht

Wat doe jij feitelijk?
Onlangs sprak een docent mij aan; “Je essays zijn mooi geschreven en geven veel inzicht in de complexiteit van leren en begeleiden maar ik weet nog steeds niet hoe jij precies begeleidt. Wat doe jij feitelijk in de praktijk?”. Dit was een confronterende vraag. Ik heb daar blijkbaar in mijn essays nog geen goed beeld van gegeven.

De basis
De basisgedachte achter mijn werkwijze is dat (begeleidbare) leerproblemen voortkomen uit het samenspel van inadequate kennis, ondermijnende overtuigingen, ineffectieve handelingen en/of belemmerende emoties. Begeleiding moet dan logischerwijs gericht zijn op een productievere samenwerking van deze componenten. Begeleiding moet zich, met andere woorden, richten op het realiseren van adequate kennis, constructieve overtuigingen, effectieve handelingen en ondersteunende emoties.

Continue reading →

Ik denk dus ik ben… gebrekkig

Moeilijke mensen
Soms worden studenten radeloos van hun studieproblemen. Ze voelen zich machteloos en zijn de wanhoop nabij. “Het is teveel en te moeilijk”, “Ik kan het gewoon niet”, “Het gaat telkens fout”, “Ik krijg het nooit af”, “Ik krijg niets voor elkaar”, “Ik moet het deze keer halen, anders is het een ramp”. Een buitenstaander zou, bij het lezen van deze zinnen, meewarig maar ook een beetje hautain kunnen reageren. “Wat maken deze mensen het zichzelf toch vreselijk moeilijk”, zou een begrijpelijke conclusie kunnen zijn. Dat is waar. De gedachten zijn nogal extreem en wakkeren gevoelens van ellende eerder aan dan dat ze zalvend werken en oplossingen bieden.

Continue reading →

Social media en de kunst van het basketballen

Invloedrijk
Informatie- en communicatietechnologie (ict) heet tegenwoordig social media en is een belangrijk onderwerp geworden. De invloed ervan is onmiskenbaar. Een gigantisch aantal mensen wordt ermee op de hoogte gebracht van allerlei ontwikkelingen, bijna “real time”. Supersnelle uitwisseling helpt ze een mening te vormen en binnen een mum van tijd kunnen grote groepen gemobiliseerd worden. Ideeën, emoties en acties worden verbonden op een imponerende schaal. Het resultaat mag gerust wereldveranderend genoemd worden.

Continue reading →

De wereld volgens een dyslecticus

Een boodschap van niet lezen maar zoeken
Ik begeleid veel studenten met dyslexie. Vroeger bracht in hen met niet-dyslectische studenten samen in een cursus die focust op studiestrategieën. De centrale boodschap van die cursus is dat je niet alles moet lezen maar strategisch op zoek moet gaan naar informatie. Tegenwoordig leg ik dit als volgt uit:

Studeren kun je vergelijken met het oplossen van een mysterie. Je bent Sherlock Holmes of een CSI agent. Je zoekt voortdurend naar aanwijzingen om het mysterie op te lossen. Het gaat niet om de identiteit van een moordenaar en de omstandigheden van de moord maar om de vraag waar de stof over gaat, wat belangrijk is en wat je ermee moet doen en kunnen.De aanwijzingen zijn overal verspreid; in boeken, artikelen, papers, colleges, werkgroepen, opdrachten, docenten, mede- en ouderejaars studenten. Misschien zelfs bij een verdwaalde bibliothecaris! Het is aan jou om niet ALLES als een kip zonder kop te lezen maar om na te denken, selectief door te nemen en verbanden te leggen zodat jij uiteindelijk het mysterie oplost”.

Continue reading →

Perfectionisten en andere weggebruikers

Misplaatste trots
Ik ben nogal perfectionistisch” zegt een student wanneer ik vraag wat ik voor hem kan betekenen. Hij zegt het een beetje vermoeid maar ook met een subtiele ondertoon van trots. Het is immers het soort uitspraak dat je zou doen wanneer je gevraagd wordt, tijdens een sollicitatiegesprek, om een zwakke plek van jezelf te benoemen. De sollicitant denkt de bemoedigende glimlach van de directeur te bespeuren terwijl hij zijn “bekentenis” doet en daarmee zijn bereidheid om hard te werken nog maar eens benadrukt.

Continue reading →

Aannemers en Architecten

“Ik denk dat het je niet gaat lukken. Volgens mij kun je beter stoppen.”

Deze zinnen wil je als begeleider niet uitspreken. Het zijn harde woorden die elke mogelijkheid tot verdere groei en ontwikkeling definitief de prullenbak in smijt. Het is geen begeleiding maar een beëindiging van begeleiding.

Zit het er wel in?
Ik krijg geregeld het verzoek van opleidingen om bij een student te bepalen of “het er wel in zit”. Mijn uitgangspunt hierbij is “Ja, tenzij…”. De studenten hebben immers het vwo of een hbo succesvol doorlopen en dus aangetoond over behoorlijke kwaliteiten te beschikken.

Continue reading →

Homo Praxis (deel 2)

In een leerproces zijn handelingen onlosmakelijk verbonden aan het einddoel (geleerd hebben) en bepalen ze de identiteit ervan. Ik formuleerde het in mijn vorige essay ( https://www.andrebaars.com/homo-praxis/ ) als volgt; “Elke volgorde en prioriteitstelling van acties (…) heeft een betekenis binnen het traject en invloed op de gehele betekenis ervan”. Ik vind dit zo belangrijk dat ik er een tweede essay aan wil wijden.

Continue reading →

Homo Praxis

Kosten en baten
Ik kom geregeld studenten tegen die bijna uitsluitend lijken te denken in termen van kosten en baten of middelen en doelen. Door deze zienswijze blijven sommige van hen, zonder schroom, weg bij de vrijwillige colleges die ze onnodig vinden. Bepaalde middelen/kosten dragen immers niet bij aan een doel/baat (het halen van een tentamen). Als deze studenten wel verschijnen, vragen ze (wederom zonder schroom) of de betreffende collegestof belangrijk is voor de komende toets. Daarnaast verhandelen ze dictaten en samenvattingen met grote bedrevenheid.

Continue reading →

Baat het niet dan schaadt het wel

Reflectie instrumenten
Het stimuleren van zelfreflectie is een heel belangrijk onderdeel van begeleiding en coaching. Voor dit doel hebben we een grote verscheidenheid aan instrumenten tot onze beschikking. Ze worden voor allerlei doeleinden ingezet. Dat kan variëren van het bepalen van iemands studie- en beroepsinteresse tot de rol die hem het beste ligt in teamverband. Er zijn instrumenten om te bepalen welke type levenspartner je het beste zou bevallen en zelfs welke politieke voorkeur je hebt.

Continue reading →

Chaos in de orde

“Zelfhulptip verlaagt juist het zelfvertrouwen”
Dit was de titel van een artikel dat in mei 2009 verscheen in NRC Handelsblad. Amerikaans onderzoek had uitgewezen dat jezelf toespreken met zinnetjes als “Ik ben het waard om van te houden”, het zelfvertrouwen van onzekere mensen niet vergroot maar eerder verkleint. Dit bevestigde destijds wat ik al lang in mijn werk had ondervonden; het aanleren van competenties (zelfvertrouwen beschouw ik als een competentie) is geen gemakkelijke zaak.

Continue reading →